CBb 1 september 2026, ECLI:NL:CBB:2026:403 – Spoedbestuursdwang ten onrechte toegepast. Rapport toezichthouder wordt niet voldoende gesteund door de bevindingen van de dierenarts die ter zitting zijn toegelicht.

Instantie: College van Beroep voor het bedrijfsleven

Datum uitspraak: 1 september 2026

Datum publicatie: 1 september 2026

ECLI: ECLI:NL:CBB:2026:403

Was de uitoefening van de spoedbestuursdwang terecht?

5.1
Omdat het beroep niet tijdig beslissen op grond van artikel 6:20, derde lid, van de Awb van rechtswege betrekking heeft op het alsnog genomen besluit, namelijk de beslissing op bezwaar van de staatssecretaris van 25 juli 2025 (het bestreden besluit), zal het College hierna ingaan op de gronden die [naam 1] daartegen heeft ingebracht.

5.2
Volgens [naam 1] was er geen aanleiding voor het toepassen van spoedbestuursdwang. De staatssecretaris heeft haar bezwaar ten onrechte ongegrond verklaard. In de eerste plaats zou er geen sprake zijn geweest van een overtreding: de bevindingen uit het toezichtrapport zijn onjuist en de gebruikte verklaringen vals. Ook voldoet de motivering van het bestreden besluit volgens [naam 1] niet en is sprake van strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel.

Was sprake van een overtreding?

5.3
Het uitoefenen van spoedbestuursdwang is een vorm van handhaving. Daartoe kan alleen worden besloten, als is vastgesteld dat er een overtreding heeft plaats gevonden. De overtreding die de staatssecretaris heeft vastgesteld, is dat [naam 1] de noodzakelijke (medische) zorg heeft onthouden aan haar pony’s. Dit is een overtreding van artikel 2.2, achtste lid, van de Wet dieren en artikel 1.7, aanhef en onder c, van het Bhd. Het College zal daarom eerst beoordelen of deze conclusie terecht is.

5.4
De staatssecretaris heeft de vaststelling van de overtreding gebaseerd op het rapport van bevindingen van de toezichthouders (rapport) en op de veterinaire verklaring die daar bij hoort. Volgens vaste rechtspraak van het College (zie onder andere de uitspraak van 18 april 2023 (ECLI:NL:CBB:2023:195)) mag een bestuursorgaan, onverminderd de eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van het bewijs, in beginsel afgaan op de juistheid van de bevindingen in een door een toezichthouder op ambtseed of ambtsbelofte opgemaakt en ondertekend rapport van bevindingen, voor zover deze de eigen bevindingen van de toezichthouder weergeven. Een toezichthouder wordt geacht te beschikken over de benodigde expertise om het wettelijk geregelde toezicht te houden. Aan de bevindingen van een toezichthouder van de LID kan daarom niet lichtvaardig worden voorbijgegaan. Als de bevindingen worden betwist, zal moeten worden onderzocht of er, gelet op de aard en inhoud van die betwisting, grond bestaat voor zodanige twijfel aan die bevindingen dat deze niet of niet volledig aan de vaststelling van de overtreding ten grondslag kunnen worden gelegd. Daarbij zal doorgaans van belang zijn de wijze waarop de bedoelde waarnemingen in het rapport zijn weergegeven en onderbouwd, alsmede de aard van de waarneming en daarbij in het bijzonder in welke mate die waarneming waarderende elementen kent. Als een toezichtrapport, zoals in dit geval, niet op ambtseed of ambtsbelofte is opgemaakt, komt aan de in het rapport vermelde feiten en omstandigheden minder bewijskracht toe, dan wanneer deze zouden zijn opgenomen in een op ambtseed dan wel ambtsbelofte opgemaakt proces-verbaal. Dit betekent evenwel niet dat het bestuursorgaan zijn besluit niet (uitsluitend) op het toezichtrapport mag baseren, wanneer dit rapport is opgesteld door een opgeleide toezichthouder, van wie niet is gebleken dat deze een belang heeft bij het onjuist vermelden van wat zij heeft waargenomen.

5.5
Uit het besluit van 21 maart 2025 blijkt dat de staatssecretaris verschillende constateringen uit het rapport en uit de veterinaire verklaring doorslaggevend heeft geacht voor de conclusie dat de medische toestand van de verschillende pony’s te wensen overliet: de dieren waren zeer mager (een bodyscore van -2) en hadden diverse (ernstige) gezondheidsproblemen zoals schurft en/of luizen, enkele zouden mogelijk een wormbesmetting hebben, één pony had oedeem aan de schacht en diverse pony’s hadden gebitsproblemen, luchtwegproblemen en diarree. Ook zouden de pony’s zand hebben gegeten wat onder andere kan duiden op te weinig voer. Volgens het rapport was over deze gezondheidsproblemen geen dierenarts geconsulteerd. Op deze gronden heeft de staatssecretaris vastgesteld dat [naam 1] de nodige (medische) zorg aan haar dieren heeft onthouden. In het bestreden besluit heeft de staatssecretaris dit bevestigd.

5.6
Naar het oordeel van het College heeft de staatssecretaris wel kunnen concluderen dat [naam 1] de nodige zorg aan haar dieren heeft onthouden. Het rapport en de veterinaire verklaring bevatten duidelijke en concrete beschrijvingen van de aangetroffen situatie. Het bijgevoegde fotomateriaal illustreert die bevindingen. De in beslag genomen pony’s zijn individueel beschreven: chipnummer, geslacht, BSI met motivering (“ruggengraat en ribben waren duidelijk, ondanks de dikke wintervacht te zien en te voelen”) en voorzien van aanduidingen luizen, diarree, schurft, wormbesmetting. Hoewel [naam 1] verschillende argumenten heeft ingebracht om haar standpunt te onderbouwen dat de bevindingen uit het rapport onjuist zijn, heeft het College tijdens de zitting vastgesteld dat het rapport van bevindingen en de dierenartsverklaring op belangrijke onderdelen in ieder geval overeenkomen met de individuele beoordeling van de pony’s door de dierenarts van de opvanglocatie. Ook uit die beoordeling blijkt namelijk dat de pony’s te mager waren (bodyscores variërend van 0,5 tot 2 op een schaal van 5) en dat bijna alle dieren last hadden van regenschurft, wormen en vlooien. Het College heeft geen reden om aan die individuele beoordeling van de dierenarts te twijfelen. [naam 1] heeft dit niet aannemelijk kunnen maken. Ook is niet aangevoerd en gebleken dat de dieren op het moment van de inbeslagname onder behandeling van een dierenarts stonden vanwege hun bodyscores, regenschurft, wormen of vlooien. Naar het oordeel van het College heeft de staatssecretaris daarom terecht geconcludeerd dat sprake was van een overtreding van artikel 2.2, achtste lid, van de Wet dieren en artikel 1.7, aanhef en onder c, van het Bhd, waardoor de staatssecretaris bevoegd was om tot handhaving over te gaan op grond van artikel 8.5 van de Wet dieren.

Was het toepassen van spoedbestuursdwang aangewezen?

5.7
De staatssecretaris heeft vastgesteld dat het toepassen van spoedbestuursdwang op 19 maart 2025 aangewezen was, omdat het welzijn van de dieren onmiddellijk ingrijpen rechtvaardigde en omdat herstel op locatie niet mogelijk was. [naam 1] heeft verschillende gronden, waaronder strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel, aangevoerd waarom de toepassing van spoedbestuursdwang in haar geval onrechtmatig was.

5.8
Artikel 5:31, eerste lid, van de Awb, bepaalt, voor zover hier van belang, dat een bestuursorgaan dat bevoegd is om een last onder bestuursdwang op te leggen, in spoedeisende gevallen kan besluiten dat bestuursdwang zal worden toegepast zonder voorafgaande last. Op grond van het tweede lid kan, als de situatie zo spoedeisend is dat een besluit niet kan worden afgewacht, meteen bestuursdwang worden toegepast, maar wordt zo spoedig mogelijk daarna alsnog een besluit als bedoeld in het eerste lid bekendgemaakt. Dat is hier het geval: de spoedbestuursdwang is toegepast op 19 maart 2025 en op 21 maart 2025 is het besluit op schrift gesteld en aan [naam 1] toegestuurd. Op grond van artikel 5:29, eerste lid, van de Awb kan het bestuursorgaan, voor zover de toepassing van bestuursdwang dat vereist, zaken meevoeren en opslaan. Het College moet daarom beoordelen of de staatssecretaris gebruik heeft kunnen maken van de bevoegdheid om zonder voorafgaande last bestuursdwang toe te passen. Het College betrekt bij deze beoordeling of betrokkene in staat is op korte termijn zelf de noodzakelijke maatregelen te nemen om de overtredingen te beëindigen, dan wel of het mogelijk is om op korte termijn verbetering aan te brengen en of er alternatieven bestonden voor – in het geval van [naam 1] – adequate verzorging. Dat volgt uit vaste rechtspraak van het College (zie de uitspraken van 31 januari 2018 (ECLI:NL:CBB:2018:63) en 16 mei 2023 (ECLI:NL:CBB:2023:230)).

5.9
De staatssecretaris heeft het toepassen van spoedbestuursdwang gebaseerd op de bevindingen uit het rapport en uit de veterinaire verklaring die daar onderdeel van is. Zoals in 5.6 is overwogen, bevatten het rapport en de veterinaire verklaring concrete beschrijvingen en bijgevoegd fotomateriaal, waaruit de overtreding blijkt. In het rapport wordt vervolgens vastgesteld dat “de algehele gezondheidstoestand van de paarden en pony’s […] zorgwekkend [was] en in sommige gevallen acuut levensbedreigend.” Desgevraagd, hebben de aanwezige toezichthouder en de dierenarts hun bevindingen ter zitting nader toegelicht. Daaruit is naar het oordeel van het College een genuanceerder beeld ontstaan dan voornoemde passage suggereert, bijvoorbeeld ten aanzien van de mate van uitdroging van de dieren, het aantal dieren dat hieraan leed en de mate waarin de turgor was verstoord. Ook heeft het College vastgesteld dat de bevindingen van een acute levensbedreiging niet terugkeren in de individuele beoordeling van de dierenarts van de opvanglocatie. Die achtte maar bij één van de pony’s nadere veterinaire zorg nodig. Ook uit het kostenbesluit blijkt niet dat (bijzondere) medicatie is voorgeschreven. Bovendien blijkt uit de individuele beoordelingen dat alle pony’s (voldoende) alert waren en dat de turgor telkens in orde was. Dit betekent niet dat bestuursdwang niet was aangewezen, maar wel dat naar het oordeel van het College niet is vast komen te staan dat de gezondheidstoestand van de pony’s dermate slecht was dat dit acuut ingrijpen (zonder last en zonder voorafgaand besluit) rechtvaardigde. In het rapport wordt ook vastgesteld dat sprake was van “een structureel gebrek aan voedsel, schoon drinkwater en een ongeschikte huisvesting.” Het rapport bevat geen (uitgebreide) beschrijving van concrete bevindingen die aan dit structurele gebrek ten grondslag liggen. Tijdens de zitting heeft het College namelijk vastgesteld dat er ten aanzien van de pony’s voorafgaand aan de inspectie van 19 maart 2025 geen handhavingsbesluiten zijn genomen. Ook staat vast dat de pony’s niet eerder voorwerp van inspectie zijn geweest. Het rapport en de veterinaire verklaring bevatten evenmin een concrete beschrijving van het tijdsverloop waaruit blijkt hoe de mate van vermagering of uitdroging van de dieren kon zijn ontstaan; ook niet in het licht van de winterperiode waarin de dieren (altijd) op natuurlijke wijze vermageren. Dat sprake is van een “structureel gebrek” aan voedsel en schoon drinkwater is daarom onvoldoende vast komen te staan. In het verlengde hiervan heeft het College vastgesteld dat ter zitting is erkend dat de mogelijkheid van herstel ter plaatse niet (nader) is onderzocht. Tegelijkertijd blijkt namelijk uit het rapport dat de (ex)partner van [naam 1] de dieren tijdens de inspectie kwam voeren en verzorgen. Uit het rapport blijkt ook dat op dat moment al was besloten tot het toepassen van spoedbestuursdwang. Er is dus niet onderzocht welke noodzakelijke maatregelen [naam 1] en/of haar (ex)partner op korte termijn konden nemen om de situatie te verbeteren. Naar het oordeel van het College is daarom onvoldoende vast komen te staan dat het toepassen van spoedbestuursdwang op 19 maart 2025 aangewezen was. Het College wijst er tot slot op dat tijdens de zitting is gesproken over de aanwezigheid van media bij de inspectie. Omdat de staatssecretaris hier zowel in het bestreden besluit als in verweer niet op in is gegaan, heeft de staatssecretaris zich geen rekenschap gegeven van de vraag of die aanwezigheid – ook gezien het bovenstaande oordeel dat onvoldoende is aangetoond dat acuut ingrijpen noodzakelijk was en dat herstel op locatie niet is onderzocht – van invloed is geweest op het toepassen van spoedbestuursdwang. De staatssecretaris kon daarom, naar het oordeel van het College, voor de grondslag van het besluit tot toepassen van spoedbestuursdwang niet volstaan met de bevindingen uit het rapport en de veterinaire verklaring.

5.10
Het beroep van [naam 1] op het zorgvuldigheidsbeginsel slaagt. De overige gronden van [naam 1] tegen het bestreden besluit hoeven niet meer te worden besproken.

Bron: https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:CBB:2026:403