ABRvS 13 mei 2026, ECLI:NL:RVS:2026:2733 – Eigenaar woning: APV overtreding is functioneel gepleegd (want huurder heeft het gedaan), maar Wabo overtreding is zelf gepleegd (want eigenaar laat gebruiken).

Instantie: Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State

Datum uitspraak: 13 mei 2026

Datum publicatie: 13 mei 2026

ECLI: ECLI:NL:RVS:2026:2733

Functioneel daderschap en strijd met het bestemmingsplan

4.       De burgemeester en het college betogen dat [wederpartij] als functioneel dader moet worden aangemerkt omdat hij geen enkel toezicht op de woning heeft gehouden. Hij heeft daarmee het illegale gebruik van de woning aanvaard. Airbnb is bovendien geen professioneel verhuurbedrijf met medewerkers die voor [wederpartij] toezicht kunnen houden. In de algemene gebruiksvoorwaarden van Airbnb staat dat het de eigen verantwoordelijkheid is van verhuurders om te voldoen aan regelgeving. [wederpartij] heeft nagelaten iemand anders controles te laten uitvoeren. Daarnaast was het onzorgvuldig van [wederpartij] om de sleutel achter te laten onder een plank voor het huis en niet zelf de sleutel te overhandigen. Hij had ook een ‘ring-doorbell’ kunnen aanschaffen, zoals hij later wel heeft gedaan. Verder betogen de burgemeester en het college dat [wederpartij] niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij niet wist en niet kon weten dat zijn woning in strijd met het bestemmingsplan werd gebruikt.

4.1.    In haar uitspraken van 31 mei 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:2067 en ECLI:NL:RVS:2023:2071) heeft de Afdeling haar rechtspraak over het overtrederschap genuanceerd en is zij aangesloten bij de strafrechtelijke criteria voor functioneel daderschap, zoals die zijn geformuleerd door de strafkamer van de Hoge Raad. Zoals de Afdeling uiteen heeft gezet in de uitspraak van 31 mei 2023 houdt de rechtspraak van de strafkamer van de Hoge Raad voor zover het gaat om natuurlijke personen in dat een (verboden) gedraging in redelijkheid aan de verdachte als (functioneel) dader kan worden toegerekend, indien deze erover vermocht te beschikken of de gedraging al dan niet zou plaatsvinden en indien zodanig of vergelijkbaar gedrag blijkens de feitelijke gang van zaken door de verdachte werd aanvaard of placht te worden aanvaard. Onder bedoeld aanvaarden is mede begrepen het niet betrachten van de zorg die in redelijkheid van de verdachte kon worden gevergd met het oog op de voorkoming van de gedraging. Vergelijk ook de arresten van de Hoge Raad van 23 februari 1954, ECLI:NL:HR:1954:3 (IJzerdraad-arrest), en van 8 december 2015, ECLI:NL:HR:2015:3487.

Het bestuursorgaan moet bewijzen dat aan beide criteria voor functioneel daderschap is voldaan. Vergelijk de conclusie van staatsraad advocaat-generaal Wattel van 15 februari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:579, overweging 1.11.

4.2.    [wederpartij] heeft het oordeel van de rechtbank dat hij kon beschikken over de wijze waarop de woning werd gebruikt in hoger beroep niet bestreden. Daarom is in hoger beroep voor de vraag of [wederpartij] als functioneel dader kan worden aangemerkt, alleen nog aan de orde of hij de overtreding heeft aanvaard.

4.3.    De burgemeester en het college hebben de last onder dwangsom mede gebaseerd op overtreding van artikel 97 van de APV. [wederpartij] is een particulier verhuurder die incidenteel zijn woning via Airbnb verhuurt. Tijdens verhuur in het verleden heeft [wederpartij] contact onderhouden met zijn buurvrouw om op de hoogte te blijven van mogelijke overlast van gasten. De wijze waarop [wederpartij] zijn woning heeft verhuurd aan [huurder] is niet ongebruikelijk voor het verhuurplatform Airbnb. Evenmin zijn er aanwijzingen dat [wederpartij] onvoldoende zorg heeft betracht door zijn woning aan [huurder] te verhuren. [huurder] had een door Airbnb geverifieerd profiel, wat betekent dat hij de identiteitsverificatie van het platform heeft doorlopen. Uit dat profiel kon [wederpartij], naar niet in geschil is, niet opmaken dat [huurder] in het verleden overlast had veroorzaakt of gehuurde woningen illegaal heeft gebruikt. Ook heeft [huurder] vooraf betaald via een bankoverschrijving. Zijn woning zou verder voor slechts vijf dagen worden verhuurd, wat een niet ongebruikelijke huurperiode is voor verhuur via Airbnb. [wederpartij] heeft tot slot [huurder] in een chatgesprek erop gewezen dat hij geen feesten mag organiseren en niet mag roken in de woning. [wederpartij] heeft daarmee gedaan wat redelijkerwijs van hem verwacht mag worden bij de verhuur van zijn woning via Airbnb. Anders dan de burgemeester en het college stellen, hoeft onder de gegeven omstandigheden niet van [wederpartij] te worden verwacht dat hij [huurder] erop wijst dat het verboden is zijn woning als seksinrichting te gebruiken. Niet gebleken is dat de woning voor 16 oktober 2022 illegaal is gebruikt, bijvoorbeeld als seksinrichting, toen [wederpartij] deze eerder verhuurde via Airbnb. Dat eiser de sleutel van de woning niet fysiek heeft overgedragen, leidt ook niet tot het oordeel dat hij onvoldoende zorg heeft betracht. Hij had bij een fysieke sleuteloverdracht niet noodzakelijk aan de huurder of één van de andere personen kunnen zien dat zij de woning illegaal gingen gebruiken. Verder acht de Afdeling van belang dat [wederpartij], nadat hij op de hoogte was gesteld van het illegale gebruik van zijn woning, de verhuur direct heeft beëindigd en zijn woning heeft verwijderd van het platform Airbnb. De Afdeling is van oordeel dat onder de genoemde omstandigheden de burgemeester en het college niet hebben aangetoond dat [wederpartij] de overtreding van artikel 97 van de APV heeft aanvaard.

4.4.    De burgemeester en het college hebben de last onder dwangsom naast overtreding van artikel 97 van de APV ook gebaseerd op overtreding van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Wabo, wegens het gebruiken van de woning in strijd met het bestemmingsplan. Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen, betekent de enkele omstandigheid dat [wederpartij] het pand niet zelf in strijd met het bestemmingsplan gebruikt, niet dat hij niet als overtreder kan worden aangemerkt. De Afdeling wijst er in dit verband op dat, gelet op de geschiedenis van de totstandkoming van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Wabo, onder “gebruiken van gronden” als bedoeld in deze bepaling mede moet worden verstaan het “laten gebruiken van gronden” (Kamerstukken II 2006/07, 30 844, nr. 3, blz. 94). Daarbij is het aan de eigenaar om aannemelijk te maken dat hij niet wist en ook niet kon weten dat zijn eigendom in strijd met het bestemmingsplan wordt gebruikt. De Afdeling verwijst in dit verband naar haar uitspraak van 14 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:628, onder 5.3.

4.5.    [wederpartij] heeft aangevoerd dat hij een particulier verhuurder is die incidenteel zijn woning via Airbnb verhuurt, wat voorafgaand aan de verhuur aan [huurder] niet tot illegaal gebruik heeft geleid. Verder voert hij aan dat hij voorafgaand aan de verhuur aan [huurder], zijn profiel heeft gecheckt. Ook wijst [wederpartij] erop dat de huurperiode van vijf dagen niet ongebruikelijk is, dat [huurder] vooraf op de gebruikelijke wijze via een bankoverschrijving de huur heeft betaald en dat hij hem er in een chatgesprek op heeft gewezen dat hij in de woning geen feesten mag organiseren en niet mag roken. De Afdeling is van oordeel dat [wederpartij] met de door hem aangedragen feiten en omstandigheden erin is geslaagd om aannemelijk te maken dat hij niet als overtreder kan worden aangemerkt van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Wabo. Daaruit, bezien in combinatie met de overige hiervoor onder 4.3 weergegeven feiten en omstandigheden, kan namelijk niet worden opgemaakt dat [wederpartij] wist of kon weten dat zijn woning vanaf 16 oktober 2022 als seksinrichting gebruikt ging worden. De rechtbank heeft daarom terecht geen grond gevonden voor het oordeel dat [wederpartij] de woning in strijd met artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Wabo voor sekswerk heeft laten gebruiken.

4.6.    De betogen slagen niet.

Bron: https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RVS:2026:2733